Bovenbouwwerkplaats

Studioninedots presenteert met trots de Bovenbouwwerkplaats, de grootschalige transformatie van het voormalige werkplaatsgebouw van de NS in Utrecht.

In 1905 werd het imposante werkplaatsgebouw gerealiseerd, waarin zware elementen voor de Nederlandse spoorwegen werden gefabriceerd. Tot voor kort verloor het gebouw steeds meer van zijn originele architectonische kwaliteit en functies. Het onderhoud ging achteruit, nieuwe bebouwing rond het gebouw belemmerden het zicht op en vanuit de werkplaats en de constructie was aan vernieuwing toe.

Door de oorspronkelijke kwaliteiten van de plek opnieuw te interpreteren en tegelijkertijd een aantal eigentijdse elementen toe te voegen, hebben we het gebouw leven ingeblazen tot een verwonderende ruimte.

“Met één krachtig maar elegant gebaar – het ‘Gordijn’ – creëren we tegelijk de achterwand van rauwe, onafgewerkte werkruimtes in de Bovenbouwwerkplaats en een nieuw silhouette richting de stad.” – Wouter Hermanns, associate

Studioninedots ontwerpt, in samenwerking met DELVA, ook het Utrechtse ontwikkelgebied Wisselspoor, waarvan deelgebied 1 om de Bovenbouwwerkplaats heen is uitgewerkt. Met Wisselspoor hebben we ingezet op ons eigen Cityplot-concept, waarmee onverwachte locaties in een organische interactie met bewoners tot levendige stadsbuurten worden ontwikkeld. Het kernelement van een Cityplot-wijk is de kavel van 100 bij 100 meter. Aan de randen van het plot worden kleine en middelgrote gebouwen georganiseerd, zodat in het hart en tussen de bebouwing kansen voor echt hoogwaardige en groene openbare ruimte ontstaan. Cityplot-wijken zijn autoluw, waarmee de kwaliteit van de buitenruimte verder wordt beschermd.

Door uiteenlopende ambities en functies die normaal over een gebied verspreid zijn samen te voegen in de Bovenbouwwerkplaats, ontstaat een kleinschalige stadskern waar van alles kan gebeuren. Onder het bestaande dak hebben we één open ruimte gecreëerd die plek zal bieden aan nieuwe voorzieningen voor de buurt en creatieve ondernemers. De ruimte wekt gevoelens op, maar nodigt tegelijk uit tot een eigen interpretatie van het gebruik.

Een uitsparing van de oude constructie in de kern heeft ruimte gemaakt voor een volledig nieuw orthogonaal volume, dat zowel binnen als buiten waarneembaar is. In dit object is een vijf verdiepingen hoge mobiliteitshub voor 175 (deel)auto’s en fietsen ondergebracht.

“Door alle mobiliteit slim in het object te clusteren, blijft de buurt autoluw en ontstaan veel meer mogelijkheden om overal in de wijk goede openbare ruimte te creëren.” – Ruben Visser, architect

Om een krachtig architectonisch gebaar te maken hebben we het Gordijn geïntroduceerd, een abstracte en glanzende huid die het nieuwe object volledig omhult. Het Gordijn geeft het volume een schaalloosheid, waardoor het van buitenaf lager en minder massief lijkt dan het in werkelijkheid is.

Relicten in het gebouw, zoals bestaande installaties, leidingen en zelfs beschadigingen, zijn behouden gebleven. We hebben de originele verticale raamopeningen ingevuld met transparant glas, die samen met de grote, gebogen glazen wanden rondom zorgen voor een maximale verbinding met de buurt. Via het transparante dak wordt gedurende de dag het volledige vloerveld overladen met natuurlijk licht. Door het vele licht in het gebouw is ook van buiten goed te zien dat het abstracte object in het gebouw doorloopt.

Met onze transformatie herstellen we alle industriële kwaliteiten van de oude werkplaats – het skelet, de daken, de buitengevel en de detaillering. Het Gordijn bestaat uit gebogen strekmetalen elementen die in een ritme van breedtes zijn toegepast en voorziet het gebouw gedurende de dag en de seizoenen constant van een nieuw aanzicht. De Bovenbouwwerkplaats is vanuit de wijde omgeving herkenbaar als het nieuwe icoon van Wisselspoor.

Studioninedots

Studioninedots is een Amsterdams bureau voor architectuur en stedenbouw. We creëren ruimtes die een gevoel van verwondering opwekken. Of we nu een woning, een openbaar gebouw of een stedelijk concept maken, elk ontwerp is op zijn eigen manier onverwacht. Want we zien ruimtes die iets met je doen als een essentiële menselijke behoefte. Ruimtes die nauwkeurig zijn vormgegeven, maar waar ook iets kan ontstaan wat je niet vooraf kunt voorspellen. 
Studioninedots werd in 2011 als een collectief opgericht en bestaat vandaag de dag uit 25 mensen. Het bureau wordt aangestuurd door oprichters Albert Herder, Vincent van der Klei en Metin van Zijl, en associates Ike Gronheid, Jurjen van der Horst, Stijn de Jongh en Wouter Hermanns. 

Voor ons is ontwrichting de tegenhanger van innovatie. Dus stellen we, op een speelse manier, de bestaande elementen en grenzen van de architectonische conventie op de proef. Het experiment omarmen helpt ons om nieuwe soorten plekken te maken, die een vrijere interpretatie van hun gebruik uitlokken. 

De identiteiten en behoeftes van de mensen die een ruimte gaan gebruiken, zijn de basis van onze ontwerpaanpak. Zo vormen we nieuwe plekken die een positieve impact hebben op het dagelijks leven. We blinken uit met projecten die complexe stedelijke locaties (her)activeren en transformeren. Dat de context zich blijft ontwikkelen vraagt steeds meer om onconventionele oplossingen, die leiden tot meer collectieve en circulaire manieren van leven. 
Door de kern van de opgave te doorgronden, destilleren we de essentie van een project en vertalen we deze in buitengewone architectuur. Vanuit een gevoel voor context, heldere ingrepen en een liefde voor detail en ambacht, gaat onze zoektocht uit naar ruimtes met een intrinsieke schoonheid.