Van Spaendonck Ondernemingshuis

Recent is het Van Spaendonck Ondernemingshuis opgeleverd; een door cepezed en cepezedinterieur ingrijpend gerevitaliseerd bedrijfsverzamelgebouw voor ondernemingsondersteunende organisaties in Tilburg. Het oorspronkelijke gebouw, voorheen het Corpac Huis genaamd, stamt uit 1968 en werd ontworpen door het Rotterdamse architectenbureau Van den Broek & Bakema. Aan dit split-level pand met twee samengestelde volumes op verschillende hoogten zijn in latere jaren bouwdelen toegevoegd. In diverse opzichten als klimaat, beleving en functionaliteit voldeed het complex inmiddels echter niet meer aan de eisen van nu.

samenwerking
Het credo voor het vernieuwde ondernemingshuis is ontleend aan de Romeinse geschiedschrijver Sallustius (86-35 v. Chr) en luidt: Door samenwerking worden kleine dingen groot. De transformatie is dan ook belangrijk gericht geweest op mogelijkheden tot ontmoeten en het delen van visies en ideeën. Aanvullend was de insteek van opdrachtgever de Van Spaendonkgroep een in alle opzichten duurzaam gebouw met een eigentijds elan. Actuele thema´s als gastvrijheid, representativiteit, doelmatigheid, professionaliteit, comfort, transparantie, flexibiliteit en een optimale ondersteuning van de werkprocessen speelden daarbij alle een grote rol.

doelgerichte ingrepen
cepezed heeft gekozen voor een aanpak met efficiënte, doelgerichte en weloverwogen ingrepen. Zo is bij aanvang direct een grondige inventarisatie gemaakt van de bestaande situatie en de daarin besloten kansen. Voor verschillende bouwdelen heeft cepezed onderzoek gedaan naar de rentabiliteit van slopen of behouden. Dit wees uit dat een aanbouw genomineerd voor sloop beter behouden kon blijven; met beperkte interventies bleek dit goed binnen de opzet en esthetiek van het vernieuwde ondernemingshuis te passen, zodat sloop onnodige kapitaalvernietiging zou betekenen. In de vernieuwde situatie behuist het ondersteunende functies zoals de keuken, opslag, postkamer en het archief. Deze leggen zo geen beslag op kostbare meters in het oorspronkelijke Van den Broek en Bakema-deel. Met een optimale beleving en functionaliteit zijn deze meters zo als kantoorvloer verhuurbaar gebleven en leveren daarmee optimaal rendement op.

karakteristiek gevelbeeld
Het vernieuwde gevelbeeld is geheel gebaseerd op de horizontale, zeer karakteristieke bestaande gevelritmiek en –geleding met bandramen, bovenlichten en Muschelkalk borstweringen. De nieuwe façade heeft eenzelfde open-gesloten-verhouding als de oude, maar heeft met een aluminium buitenafwerking en een minimalistische detaillering een opvallend moderne uitstraling. Waar in de bestaande situatie een diepteverschil bestond tussen de gesloten gevelbanden en het glas daarboven, liggen deze in de nieuwe situatie in hetzelfde verticale vlak, wat bijdraagt aan een strak aanzicht. Waar de glasdelen van de ramen en bovenlichten in de oorspronkelijke gevel in hetzelfde vlak lagen, ligt het bovenlicht nu juist verder terug, wat bijdraagt aan een zowel spannende als verzachtende dieptewerking. De nieuwe huid heeft vanzelfsprekend hoogwaardige bouwfysische eigenschappen, terwijl de bestaande volledig ongeïsoleerd was.

transparante binnenwereld
Binnen is letterlijk een wereld opengegaan. De oorspronkelijke opzet kende al sterke ruimtelijke elementen als atria en vides, maar de werkplekken daaromheen waren daarvan middels ingebouwde kastenwanden strikt gescheiden. De grootschalige ruimten waren zo nauwelijks beleefbaar. Bovendien bestond tussen de verschillende bewoners en gebruikers weinig interactie.

cepezed heeft de bestaande, gesloten structuur opengebroken. De kasten die voorheen een barrière vormden, zijn verwijderd en scheidingen zijn voor een belangrijk deel transparant gemaakt. De kantoorverdiepingen zijn opnieuw ingedeeld met een grote variëteit aan typen werkplekken, van open en activiteitsgericht tot cellenkantoren en concentratieruimten; dit steeds afgestemd in nauwe samenspraak met en aansluitend op de wensen en behoeften van de verschillende huurders. Voor de nieuwe opzet is optimaal gebruik gemaakt van de bestaande, heldere en logische hoofdstructuur. De nieuwe, lichte en luchtige atmosfeer kent lange zichtlijnen, stimuleert de visuele en gebruiksinteractie tussen de verschillende bewoners en draagt bij aan goede oriëntatiemogelijkheden.

Bij de herindeling is ook veel aandacht besteed aan de functionaliteit en verblijfskwaliteit van de gedeelde voorzieningen als de ontspanningszones en de verschillende grootten en typen vergaderruimten, die steeds goed aansluiten bij de identiteit van de omliggende gebruikers en voor hen zo bijdragen aan een echt eigen plek binnen het geheel. Waar de werkruimten alle rustig, neutraal en ingetogen zijn, geven kleur- en materiaalaccenten juist extra sfeer aan deze grootschaliger gedeelde ruimten, waarvoor ook diverse custom meubels zijn ontworpen. Voor de inrichting van deze ‘huiskamers’ is vanzelfsprekend nauw eveneens samengewerkt met de verschillende huurders.

In het atrium naast de hoofdentree is voor algemeen gebruik een werkcafé met 98 zitplaatsen gerealiseerd. Hier wordt ook de lunch genuttigd en vinden evenementen zoals recepties en vieringen plaats. Het meubilair is hier flexibel in verschillende opstellingen te configureren, wat bijdraagt aan de multifunctionaliteit van de ruimte. Veel zorg is besteed aan een goede akoestiek.

duurzaamheid
Het vernieuwde ondernemingshuis is BREEM-Excellent gecertificeerd, waarbij voor de toetsing is uitgegaan van de normen voor nieuwbouw.

Van de oorspronkelijke bebouwing is veel behouden gebleven. De volledige hoofdstructuur is hergebruikt en ook interieurelementen als de oorspronkelijke trappenhuizen en de natuurstenen beplating van de gebouwkern maken prominent deel uit van het vernieuwde gebouw. Een deel van het bestaande meubilair is esthetisch opgewaardeerd en eveneens hergebruikt.

Het materiaalgebruik is geminimaliseerd, hoogwaardig en afgestemd op de meest actuele duurzaamheidsnormen, waarbij veel materialen zijn toegepast in hun natuurlijke verschijningsvorm. De tapijttegels hebben luchtfilterende eigenschappen. De vernieuwde schil is hoogisolerend en voorzien van HR++ beglazing. De detaillering is minimalistisch en onderhoudsvriendelijk.

De installaties zijn evenals het materiaalgebruik geminimaliseerd en gebaseerd op energiezuinige, moderne technieken. Zo wordt gekoeld en verwarmd met klimaatplafonds, is de temperatuur individueel regelbaar, vindt warmte- en koudeopslag in de grond plaats en bevat het gebouw veel LED-verlichting. Ook zijn waterbesparende maatregelen toegepast, is op het dak 200 m2 aan zonnepanelen geïnstalleerd en is voor elektrische auto’s bijvoorbeeld een oplaadpunt aanwezig.

De hoge mate van flexibiliteit en vrije indeelbaarheid van het vernieuwde pand vormen een belangrijk onderdeel van de functionele duurzaamheid. Eventuele wijzigingen van de organisatiestructuur en toekomstige krimp of groei van gebruikers zijn gemakkelijk op te vangen en de installaties zijn bijvoorbeeld zo ontworpen dat uiteenlopende werkplekconcepten zijn toe te passen. Veranderingen zijn eenvoudig, met weinig inspanning en tegen relatief lage kosten door te voeren.

Rondom het gebouw wordt naar ontwerp van bureau Green Curve nog een bloemrijke biodiversiteitstuin met uiteenlopende biotopen aangelegd. Deze levert een waardevolle bijdrage aan de stedelijke ecologie en vormt voor de gebruikers een aantrekkelijke omgeving waarin men kan wandelen, werken en ontmoeten. Voor een nabijgelegen school fungeert de tuin als leerlocatie. Het tuinontwerp sluit aan op de split-level gebouwopzet, terwijl het pand rondom niet minder dan 31 deuren naar buiten telt. Landschap en gebouw sluiten zo geheel vanzelfsprekend op elkaar aan.

Onderdeel van de focus op samenwerking en verbinding is het gebruik door derden, die bedrijfsruimte kunnen huren en van de voorzieningen in het gebouw gebruik kunnen maken. Het Van Spaendonck Ondernemingshuis draagt zo ook bij aan sociale en economische duurzaamheid.

architectenbureau cepezed

cepezed is een middelgroot, veelvuldig onderscheiden bureau voor ruimtelijk ontwerp dat inmiddels veertig jaar bestaat. Opdrachten bestrijken de gebieden stedenbouw, industrie, interieur en vooral architectuur. cepezed staat voor kennis, vaardigheid en een eigenzinnige no nonsense mentaliteit. Het bureau paart een groot conceptueel vermogen aan een vernuftige creativiteit. Voor hedendaagse problemen komt het met hedendaagse oplossingen. De resultaten zijn ontwapenend nuchter en onnavolgbaar inzichtelijk. Esthetiek en functionaliteit zijn bij cepezed mathematisch aaneengeklonken. Het bureau ontwerpt omgevingen voor mensen, geen monumenten voor de architect. Zorgvuldig detaillerend bedient cepezed zich van een bescheiden vormentaal en sobere doch hoogwaardige en aansprekende materialen. Als architect van helderheid en transparantie beheerst cepezed als geen ander de complexiteit achter de eenvoud. Het bureau hanteert een integrale ontwerpmethodiek waarin materialen voor verschillende functies tegelijkertijd worden gebruikt. Ruimtelijke vormgeving, constructie en installatietechnieken worden zo tot ondeelbaar geheel gesmeed. Gangbare bouwmaterialen zijn voor cepezeds integrale ontwerpwijze niet altijd toereikend. Daarom innoveert het bureau ook zelf. cepezed ontwikkelt met regelmaat nieuwe bouwcomponenten die bijdragen aan de totaaloplossingen die zijn klanten zoeken. Meedenkend, professioneel, los van conventies en met evenveel vertrouwen in techniek als eigen kunnen, werkt cepezed aan steeds nieuwe, duurzame en intelligente (ge)bouwoplossingen. Met uitzonderlijke ontwerp- en procesbeheersing verhoogt cepezed doorlopend de kwaliteit van het gebouwproduct.