Zierik7

Vaak is een woonzorgcentrum de laatste plek waar mensen wonen. Dit zou volgens ons de mooiste plek moeten zijn waar je ooit gewoond hebt. De praktijk is helaas anders.

Veel bewoners van woonzorgcentra voelen zich er niet thuis. Wat maakt eigenlijk dat een huis als een thuis voelt? Dat gevoel onstaat in ieder geval niet wanneer je in een donkere gang op zoek moet naar je eigen voordeur, welke je vervolgens niet kunt vinden omdat alle deuren er hetzelfde uit zien.
Ook een kamer waar alleen een bed en een stoel in passen en waar je bijna geen bezoek kunt ontvangen helpen niet mee in het gevoel van je eigen woning.

Met het ontwerp van Zierik7 hebben we samen met de opdrachtgever een nieuwe woontypologie voor bewoners met dementie ontwikkeld. Hiermee ontstaat ook een nieuwe manier van zorg verlenen. De vraag die wij kregen van de opdrachtgever Allévo of we voor bewoners in Zierikzee niet een tehuis maar een thuis konden ontwerpen hebben wij vertaald in het geven van een eigen voordeur en het loskoppelen van leefgroep en ontmoetingsruimte. Dit geeft aan bewoners keuzevrijheid en zelfregie en hiermee een eigen thuis.

Het woongebouw is gelegen in een publiek park aan de noordkant van Zierikzee. De nieuwbouw van Zierik7 bestaat uit 93 woningen voor langdurend verblijf en 30 studio’s voor revalidatie/kortdurend verblijf. De doelgroep bestaat voor een groot deel uit ouderen met verschillende mate van dementie.

Het ontwerp heeft als doelstelling bewoners ook in de laatste fase van hun leven een eigen thuis te geven, een gevoel van eigenaarschap. In een omgeving die met zorg is vormgegeven en passend bij de behoefte van een eigen plek, een omgeving waar iets te kiezen is, aandacht voor detail en dicht bij de natuur.

De woningen voor langdurend verblijf hebben zowel een voordeur naar de tuin als een interne deur. Het uitgangspunt van 93 voordeuren resulteert in een slingerende gebouwmassa waarbij het gebouw opgaat in het omliggende landschap.

Een groot deel van Zierik7 bestaat uit één verdieping, die de gewenste kleinschalige inbedding in de omgeving ten goede komt. De slinger van woningen sluiten aan de binnenzijde met een deur aan op een publieke ruimte waarin verschillende ontmoetingsruimtes met leefthema’s zijn. Deze ontmoetingsruimten worden buurtkamers genoemd.

De bewoners kunnen elkaar treffen in de verschillende buurtkamers die in het hart van het gebouw liggen aan patiotuinen. Hier is er plaats voor ontspanning, ontmoeting en therapie. Verschillende interesses van bewoners worden ondersteund met diverse leefthema’s als bijvoorbeeld de tuinkamer, de muziekkamer, de woonkeuken en de spelkamer en de verschillende inrichtingen.

Er zijn veel herkenningspunten opgenomen in het ontwerp om de oriëntatie te verbeteren. Door de structuur van de centrale buurtkamers en een slinger van woningen daar omheen, zijn de woningen niet verbonden aan één buurtkamer. De bewoner kan dus, afhankelijk van zijn/haar voorkeuren en mate van dementie, een ontmoetingsruimte kiezenwaar hij/zij zich thuis voelt. Het is dus niet meer de zorg, maar de bewoner die zijn plek voor ontmoeting kiest.

De eigen studio’s hebben allemaal een gescheiden woon- en slaapplek. Je zit bij iemand thuis ook niet in de slaapkamer als je op bezoek komt! Door middel van een kast is de studio in twee zones gescheiden. Aan de gevel heeft iedere woning naast de eigen voordeur een eigen pergolazitje aan een brede stoep om even buiten te kunnen zitten. Beschut, dicht bij je eigen plek. Dit verlaagt de drempel voor bewoners om in beweging te komen en naar buiten te gaan.

Voor de inhuizing mocht familie de studio’s al in gaan richten en dan is het mooi om te zien dat er met veel liefde een huis wordt gecreëerd. Dierbare kastjes worden weer opgezocht of er is gewinkeld bij Ikea. De reacties waren zo leuk om te horen; "mijn moeder krijgt eindelijk weer een eigen huis, het wordt ook echt een plek waar wij graag naar toe gaan en in het zonnetje komen zitten."

Het ontwerp geeft veel ruimte aan het maximaal toetreden van daglicht. Van de individuele studio’s waar glas tot op de vloer is en zitjes nabij het raam zijn ontworpen tot in alle routes. Door het toevoegen van daglicht aan het einde van een gang of door enkelzijdige gangen die grenzen aan patio’s, wordt daglicht ingezet om beweging en ontmoeting te stimuleren. Het is belangrijk dat bewoners vrij kunnen wandelen en niet voor dichte deuren komen te staan. Tegelijkertijd moet je bij deze doelgroep ook voorkomen dat mensen niet door het glas heen lopen. Hiervoor hebben we bij puien zogenoemde ‘vensterbanken’ ontworpen waardoor bewoners goed zien dat het geen opening is. De patiotuinen dienen eveneens als herkenningspunten, doordat iedere patio een ander soort beplanting heeft gekregen.

Het landschappelijk ontwerp is in samenwerking met Bureau B+B gemaakt. Hierbij is de diversiteit in tuinen en de grote variatie aan wandelroutes het uitgangspunt. Bewoners worden zo gemotiveerd om meer te bewegen en kunnen hun eigen route kiezen, afgestemd op hun mobiliteit. Ook zijn er verschillende verbijzonderingen ontworpen die kunnen helpen bij de oriëntatie, zoals een leunhek bij de atletiekbaan, oeverplanten en riet bij de Ronde Weel en terrasjes aan de uiteindes van de woonvleugels. Zierik7 ligt midden tussen appartementengebouwen, de basisschool en zorg appartementen. Het plein grenst aan het schoolplein en de kinderen van de school kunnen ook gebruik maken van het plein voor de brasserie en hier een ijsje eten. De omwonenden kunnen door het publieke park wandelen.

We wilden vooral een gebouw maken dat een nieuwe zorgtypologie introduceert maar ook een vernieuwing in de architectuur voor deze doelgroep. Duurzaam, flexibel naar de toekomst, natuurlijk. Er is voor de gevel gekozen voor prefab betonpanelen en verduurzaamd vurenhout. De gevel en het hart van het gebouw waarin de buurtkamers liggen, zijn houtbouw. Het dak van het voornamelijk éénlaagsgebouw is voorzien van een gras-kruidendak. De zonnepanelen liggen op het dak van de tweede laag. Water wordt volledig opgevangen op het eigenterrein en met hevige regen lopen de wadies in het park vol. Er is heel bewust gekozen om geen systeemplafonds en kunststof hout materialen toe te passen. We wilden echt met materialen werken die je in je eigen huis ook zou gebruiken. Hierdoor is er ruimte voor de eigen inbreng van bewoners en zorg. Zo kunnen ze zich de plek volledig eigen maken.

Gortemaker Algra Feenstra

Gortemaker Algra Feenstra spant de brug tussen vernieuwing en traditie, tussen jarenlange kennis en jonge ideeën. Wij zijn een architectenbureau dat voor elk complex probleem een gepaste, innovatieve en toegespitste oplossing ontwerpt. Daarnaast zijn we gespecialiseerd in verrichten van onderzoek en doen dit zowel in opdracht als zelf geïnitieerd. De kennis die hiermee vergaard wordt resulteert in een bureau dat zich blijft vernieuwen en experimentele methodes toepast. Wij werken niet voor maar met opdrachtgevers. Zo doet Gortemaker Algra Feenstra waar zij het beste in is: ontwerpen voor de leefomgeving van de mens.