Villa BaZ - Bergen aan Zee

Bergen aan Zee is misschien wel de mooist gelegen badplaats van Nederland, omringd door de Schoorlse Duinen en het duingebied van Bergen aan Zee en Egmond. Hier wonen nog geen 400 inwoners, redelijk geïsoleerd, omgeven door 7.500 hectare Natura 2000-gebied.

Het dorp werd in 1906 gesticht op initiatief van landheer en burgemeester Van Reenen en zijn vrouw Reenen-Völter. De familie Zeiler nam het initiatief om architect H.P. Berlage als architect voor het ontwerp van een groot hotel-café-restaurant aan te nemen. Het werd een internationaal succes en veel kunstenaars vestigden zich in het dorp. Zo ontstond de kunststroming de ‘Bergense School’. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben de Duitsers de meeste gebouwen gesloopt, waaronder het beroemde hotel Nassau-Bergen, om een vrij vuurveld te creëren. De meeste woningen dateren dan ook uit de jaren vijftig en zestig en zijn vanwege hun gedateerde en kwetsbare constructie aan vervanging toe. 

De bestaande woning uit 1952 van architect N. Byl is in de loop der jaren meerdere malen uitgebreid met vakantiewoningen en een garage tot aan de perceelgrens. Deze contour is zeer strikt gedefinieerd en vrijwel onmogelijk te veranderen. Na bestudering van de interessante geschiedenis van Bergen aan Zee viel het ons op dat de jaren 50/60 architectuur in snel tempo vervangen wordt door protserige villa’s. Te hoog, te dik met exclusieve materialen. De ‘schoonheid van eenvoud’ van het dorp dreigt te verdwijnen. SeARCH heeft getracht dit te vermijden door een terughoudendheid in architectuur en materiaal te betrachten. Er is slechts een subtiel onderscheid gemaakt tussen het oorspronkelijke deel uit 1952 en de latere uitbreidingen in een nieuwe vorm. 

Het hoofdhuis bestaat uit een gevel van houten latten en een pannendak, de aanbouw bestaat uit plaatmateriaal met een iriserend effect, dat, als je er recht voor staat groen oogt en als je schuin op kijkt, bruin is. Het vlakkere dak is voorzien van een eenvoudige golfplaat. De slanke witte dakrand met houten klossen, een terugkerend element in de jaren vijftig woningen, verbindt deze twee delen tot één geheel.

Het nieuwe programma is ‘gecast’ in een compacter volume. Deze bestaat uit een hoofdwoning voor een echtpaar met een centrale familiekamer, serre en wellness. De vakantiewoningen zijn vervangen door drie studio’s, één voor elk van de kinderen. Deze worden zo dicht mogelijk tegen de achterzijde van de boemerang-vormige plattegrond van het hoofdhuis gelegd. Zo kan ook het oude duin worden hersteld. Omdat de studio’s ook aan niet-familieleden worden aangeboden, is het van belang dat deze volledig autonoom kunnen functioneren. Het voordeel hiervan is dat de hoofdwoning voor het echtpaar prettig van formaat is, terwijl er tijdens familiebijeenkomsten of festiviteiten ook twintig personen kunnen verblijven.

De woning is gebouwd volgens de strengste BENG-normen en bestaat grotendeels uit ‘biobased’ materialen, waarbij de massief houten draagconstructie van de vloeren, wanden en daken het meest in het oog springt. Ook in het interieur zijn luxe materialen achterwege gelaten, waardoor de sfeer van een strandhuis behouden blijft: een zwevende chapevloer en houten wanden en plafonds in combinatie met betonnen keerwanden tegen het duin. Het fenomenale uitzicht, en een beetje zon, doen de rest.

Light House - Amsterdam

Een stel met twee kinderen, dat al jarenlang in Amsterdam woont, benaderde ons met een simpel maar groot verzoek: ontwerp een huis dat draait om verbinding — tussen henzelf en met hun kinderen, en tegelijkertijd met de omgeving. Vanuit die ene ambitie gaven ze ons vrijwel een volledige carte blanche. De locatie ligt op Centrumeiland, een nieuwe wijk in Amsterdam met hoge duurzaamheidsambities en waar een zelfbouwcultuur ruimte geeft aan individuele expressie en experiment. Vanuit deze context ontwierpen we Light House: een huis dat is opgebouwd uit speels gestapelde doosjes.

Waar in een traditioneel huis veel functies op de begane grond worden samengebracht, hebben we in Light House elke belangrijke activiteit van het gezin — zoals eten, samenkomen met vrienden of ontspannen — in een eigen ‘doosje’ ondergebracht. Deze doosjes hebben we vervolgens binnen de bouwenvelop gepositioneerd in een compositie die speels lijkt, maar duidelijk doordacht is. Zo ontstaan blokken waar niet alleen in kan worden gewoond, maar ook boven en onder. Terwijl je door het huis beweegt, vervaagt je gevoel van ‘boven’ en ‘beneden’.

"In de ruimte die zich tussen de doosjes opent, vind je intieme hoekjes om te ontspannen of te werken — of juist enorme vides, die maximale interactie mogelijk maken en je gevoel van de omgeving versterken. Dit spel van open en gesloten ruimtes inspireert tot nieuwe, onverwachte manieren van gebruik en verbinding.” - Metin van Zijl, partner

De indeling is ontworpen om mee te groeien met het gezin. De doosjes zijn bedoeld om de centrale activiteiten slimmer door het huis te verspreiden, terwijl ze tegelijkertijd ruimte laten voor nieuwe interpretaties in de toekomst.

Recht boven de keuken, het hart van Light House, zweeft juist een verrassend beschut volume waar je rustig kunt lezen, yoga doen, een film kijken of gewoon even alleen ontspannen. 14 meter hoger hebben we het extraverte ‘vakantiehuis’ ontworpen, als de bijzondere plek waar het gezin bij elkaar kan komen. Deze hoge ruimte heeft aan weerszijden plafondhoge, boogvormige ramen en ligt aan een buitenterras met spectaculair uitzicht over het IJmeer.

De onderste helft van het huis ligt achter een muur van vierkante glasblokken. De blokken laten daglicht diep het huis binnenvallen en vervormen tegelijkertijd het zicht, zodat het leven binnen vanaf de straat waarneembaar is, maar op zo’n abstracte manier dat de bewoners hun gevoel van geborgenheid behouden.

“Light House laat je gevoel van boven en beneden, binnen en buiten, open en gesloten vervagen, en creëert zo een huis dat nieuwe ruimtelijke ervaringen en manieren van interactie mogelijk maakt.” - Wouter Hermanns, partner

Dit ritme van vierkanten komt terug in de stalen persroosterelementen langs de achtergevel, wat het huis een heldere en samenhangende identiteit geeft. Industriële materialen in verschillende grijstinten — ruw, reflecterend of doorschijnend — zorgen voor een spel van texturen en geven het exterieur een abstract, steeds veranderend karakter, wanneer het zonlicht er overdag telkens
anders op valt.

Light House is gebouwd als een lichtgewicht systeem, met een stalen frame dat is ingevuld met
prefab houten elementen. Deze modulaire, circulaire aanpak biedt flexibiliteit, maakt demontage eenvoudig en draagt bij aan duurzaamheid op lange termijn. Net als bij alle kavels op Centrumeiland wordt het water in Light House op eigen terrein beheerd, in lijn met de duurzaamheidsambities van het eiland.

Light House laat je gevoel van boven en beneden, binnen en buiten, open en gesloten vervagen, en creëert zo een huis dat nieuwe ruimtelijke ervaringen en manieren van interactie mogelijk maakt. Door momenten van rust en levendigheid in een unieke mix te stapelen, is Light House het huis dat het gezin nooit had verwacht, en dat toch volledig als hun eigen plek voelt.

 

Collegezalengebouw Universiteit Leiden - Leiden

De eerste universiteit van Nederland werd in 1575 in Leiden opgericht. Het instituut is een vertrouwd gezicht in het historische stadscentrum met zijn monumentale gebouwen. Minder bekend is dat de “Gorlaeus”-gebouwen van de universiteit in de tweede helft van de 20e eeuw zijn gebouwd, waarmee de ontwikkeling begon van een moderne kenniscampus buiten het centrum: het huidige Leiden Bio Science Park. Het Gorlaeus collegezaalgebouw—ook wel “De Schotel” genoemd—is nu gerenoveerd tot een energiezuinig onderwijs- en ontmoetingscentrum met werk- en studieplekken, een restaurant voor 400 personen en vier collegezalen met 250 tot 700 zitplaatsen. Civic verzorgde zowel het architectonisch als het interieurontwerp, geïnspireerd door het uitgesproken modernisme van de oorspronkelijke architecten Drexhage, Sterkenburg, Bodon & Venstra (DSBV).

Extravagant modernisme

Het Gorlaeusgebouw toont de typische kenmerken van een modernistisch universiteitsgebouw, zoals de verhoogde hoofdbouwlaag en de glazen gevels. Toch overstijgt het de gebruikelijke generieke en strenge uitstraling van deze bouwstijl door de specifieke constructieve esthetiek en de overdrijvingen in ontwerp en detaillering. Dit idee van “hyperfunctionalisme” werd geherinterpreteerd voor de vernieuwing. In deze transfiguratie is het begrip “functionaliteit” aangepast aan de hedendaagse tijdgeest: minder gericht op autonomie en meer op verbinding — met de omgeving, het klimaat en de gebruikers.


Het gebouw landt in het Bio Science Park

De aanbouw die oorspronkelijk de entree vormde, is gesloopt om het gebouw vrij in zijn omgeving te plaatsen en de toegang tot de omliggende voorzieningen te verbeteren. De publieke functies op de verhoogde verdiepingen, die zich voorheen afzijdig hielden van het campusterrein, zijn nu direct verbonden met de begane grond via een nieuwe trap. Deze vormt de nieuwe hoofdingang vanaf de centrale as van het campusterrein, goed zichtbaar en toegankelijk voor alle gebruikers. Van een afstand weerspiegelt de trap de monumentale schaal van de bestaande betonstructuur. Van dichtbij zorgen de kleine kiezels en het verfijnde freespatroon voor een tastbare kwaliteit. De brede trap fungeert ook als verblijfs- en ontmoetingsplek voor studenten, met uitzicht over het vernieuwde campusterrein en park. Het bovenbordes sluit aan op een ringvormige gang die toegang biedt tot de collegezalen vanuit twee richtingen en uitzichten geeft over de campus. Aan één zijde leidt deze naar een panoramisch restaurant met werk-, vergader- en studieruimtes, dat tevens dienstdoet als locatie voor presentaties, conferenties en uitreikingen.


Omgekeerde geveloriëntatie

Een andere cruciale ingreep is de transformatie van de onderhoudsloopbruggen tot een functionele ring van balkons met een nieuwe vorm. De naar boven gerichte gevelhoek, die het gebouw ooit zijn defensieve uitstraling gaf, is naar beneden gespiegeld om de visuele relatie tussen gebouw en omgeving te versterken. Passanten zien nu niet langer alleen de weerspiegeling van de lucht in het glas, maar ook die van de campus zelf, en de nieuwe hoek maakt het gemakkelijker om naar binnen te kijken. De cirkelvormige gevel versterkt het iconische karakter van het gebouw, waardoor het zijn bijnaam met waardigheid kan behouden.


Klimaatadaptieve wintertuinen

Het oorspronkelijke gevelontwerp van DSBV lijkt uniform, maar in werkelijkheid reageert elk segment anders op de omgeving en de zon. Deze klimaatadaptieve houding is doorgezet voor de verduurzaming en renovatie van de gevel. De stalen kozijnen met enkelglas zijn vervangen door een ring van ongeklimatiseerde warmtebufferende serres. Elk segment van de ring is anders vormgegeven, afgestemd op het ritme van de dagen en seizoenen. Aan de zuid- en oostzijde bevinden zich passief verwarmde maar actief geventileerde wintertuinen met extra verblijfsruimtes: een zitrand met uitzicht op het campusterrein en een reeks banken die direct aansluiten op het restaurant. Gebruikers kunnen er koffie drinken met uitzicht, socialiseren of hun laptop openklappen voor of na de colleges. Aan de noord- en westzijde bevinden zich onderhoudsbruggen met beschermende luifels die de zoninstraling verminderen, waarin ook de nieuwe noodtrappen zijn geïntegreerd.


Hangende segmenten

Vanwege de cruciale rol als grootste collegezaal van de universiteit bleef het gebouw tijdens de verbouwing in gebruik. De gefaseerde sloop en nieuwbouw werden zorgvuldig afgestemd op het academisch jaarrooster. Een specifiek logistiek bouwproces maakte dit mogelijk: segmenten van 10 meter breed en 6 meter hoog werden stuk voor stuk op de bouwplaats geassembleerd en vervolgens in hun geheel opgehangen tussen de bestaande radiale vakwerkstructuren, van buitenaf. Elke bouwfase correspondeerde met één gangsegment dat toegang gaf tot één collegezaal, zodat er telkens slechts één zaal buiten gebruik was en de andere zalen door de ringvormige ontsluiting altijd bereikbaar bleven.