Nieuw Zuid - Hilversum

In een samenleving waarin de vergrijzing toeneemt, maar de gebouwde omgeving daar nog niet altijd op is ingericht, laat Nieuw Zuid een andere benadering zien. Hier vormen jong en oud geen gescheiden werelden, maar delen zij dezelfde buurt en openbare ruimte. Die verwevenheid maakt de wijk niet alleen inclusiever, maar ook veerkrachtiger en toekomstbestendiger.

Een gemengde buurt

Op de locatie van het voormalige zorgcomplex Zuiderheide is een nieuwe leefomgeving ontstaan. Wat ooit een afgesloten terrein was, uitsluitend toegankelijk voor bewoners en zorgpersoneel, is nu een plek waar wonen, zorg en dagelijkse functies met elkaar zijn verweven. In opdracht van Dudok Wonen ontwikkelde Moke Architecten een stedenbouwkundig plan dat ruimte biedt voor een sociale structuur waarin bewoners elkaar ontmoeten en, waar mogelijk, ondersteunen. In het gezondheidscentrum, de kinderopvang en horeca komen verschillende gebruikers elkaar als vanzelfsprekend tegen, van starters tot senioren en mensen met een zorgvraag. Voor jongvolwassenen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking is er bovendien een woongroep gerealiseerd.

“Wij architecten en stedenbouwers maken steden voor iedereen, maar niet voor senioren, terwijl het een groeiende en steeds belangrijkere doelgroep is. Juist zij hebben baat bij een gemengde buurt, met goed bereikbare voorzieningen, prettige en toegankelijke routes en een diverse mix van bewoners.” - Ludo Grooteman


Parkeren onder de Groene Duin

De bestaande aanleunwoningen van het voormalig zorgcomplex zijn behouden, terwijl het hoofdgebouw plaatsmaakte voor vijf nieuwe appartementengebouwen. Daartussen ligt de Groene Duin, een glooiende buitenruimte die uitnodigt tot ontmoeting en spel en tegelijkertijd het dak vormt van de onderliggende parkeerplaats. Deze parkeeroplossing was bepalend voor de opzet van de gebouwen. De gebouwen verschillen onderling in vorm, kleur en uitstraling en zijn vernoemd naar heideplanten uit de omgeving. Subtiele hoogteverschillen, taluds en slingerende paden geven het gebied een zachte, natuurlijke uitstraling.


Nieuw Zuid laat zien hoe een wijk kan werken wanneer wonen, zorg en voorzieningen op natuurlijke wijze samenkomen. Door verschillende generaties en gebruikers een plek te geven binnen één samenhangend geheel ontstaat een leefomgeving die niet alleen aansluit op de behoeften van vandaag, maar ook voorbereid is op die van morgen.

Transformatie Hoofdkantoor Aluned - Zwijndrecht

Na een verwoestende brand in 2021 stond aluminiumproducent Aluned voor een cruciale vraag: hoe bouw je een werkplek opnieuw op die niet alleen functioneel is, maar ook duurzaam, inspirerend en in dialoog met haar omgeving? HA-HA Design & Development, een in Rotterdam gevestigd architectenbureau, zag in de crisis een kans. Door de bestaande fundering en staalconstructie te behouden, ontwierpen zij een eigentijdse werkomgeving die het industriële erfgoed van de locatie respecteert en tegelijkertijd het landschap omarmt.

"We zagen het verlies van het oude gebouw als een kans om te laten zien wat circulair en adaptief bouwen werkelijk kan betekenen." - Nima Morkoç, architect bij HA-HA

Achtergrond en context

In 2021 verwoestte een brand het hoofdkantoor van Aluned. In plaats van te slopen en opnieuw te beginnen, koos het projectteam voor radicaal hergebruik: de oorspronkelijke fundering en staalconstructie bleven behouden. De locatie in Zwijndrecht bestaat uit drie industriële hallen rond een centrale groene binnentuin met vijver, een zeldzame groene oase in een verder verhard industriegebied.

Ontwerpvisie

HA-HA benaderde het project vanuit een geïntegreerde ontwerpfilosofie waarin landschap, stedenbouw, architectuur en interieur als één doorlopend systeem worden beschouwd. Plantvakken zijn van binnen naar buiten doorgetrokken, organische vormen zijn geïntroduceerd en transparante gevels zorgen voor een vervagende grens tussen binnen en buiten. De bestaande staalconstructie is subtiel geïntegreerd in de nieuwe ruimtelijke opzet, wat open en flexibele plattegronden mogelijk maakt.

"Door landschap en interieur met elkaar te verweven, vervaagden we niet alleen de grenzen van het gebouw, maar herdefinieerden we de ruimtelijke beleving." — Nima Morkoç, architect bij HA-HA

Constructie en materiaalgebruik

De staalconstructie is volledig behouden en ingezet om een vrije plattegrond te realiseren. Nieuwe toevoegingen, waaronder een lichte houten overkapping, zijn uitgewerkt met thermische onderbrekingen en passieve zonwering, wat de energieprestaties verbetert zonder in te leveren op ruimtelijke kwaliteit. Materiaalkeuzes omvatten aluminium, hout, glas, pleisterwerk en biobased geprefabriceerde houtskeletbouwelementen met cellulose-isolatie. De gevel, deels gerealiseerd door Aluned zelf, fungeert tevens als demonstratie van de aluminiumexpertise van het bedrijf.

Duurzaamheid en uitvoering

Door de fundering en hoofddraagconstructie te hergebruiken, is de CO₂-voetafdruk aanzienlijk verlaagd. Prefab biobased materialen, passieve zonwering en zonnepanelen verminderen daarnaast de energievraag in gebruik. De totale doorlooptijd van eerste schets tot oplevering bedroeg slechts 19 maanden, dankzij een gestroomlijnd design-buildproces met lokale partners.

"Het is opmerkelijk hoe een beperking - de bestaande staalconstructie - de basis werd voor een licht en open ontwerp." - Aluned BV, opdrachtgever

Innovatie

Het resultaat is een toekomstbestendige en flexibele werkplek die kan meebewegen met veranderende inzichten over gezonde werkomgevingen. De ruimtelijkheid, lichte materialisatie en naadloze integratie van landschap en architectuur vormen een nieuwe maatstaf voor circulaire transformatie binnen de industriële sector.

Eck Huis - Gulpen

Het Eck Huis is door Concept* Cloudt ontworpen vanuit de mogelijkheden die bouwen met hout biedt. Overstekken, ronde hoeken, hoge isolatiewaarden, snelle bouwtijd en een gezond binnenklimaat. Naast het ontwerpen en bouwen met prefab houten panelen zijn bovendien zo veel mogelijk natuurlijke en lokale materialen gebruikt.

Voor het Europese vuren en larikshout dat werd gebruikt voor de bouw zijn direct nieuwe bomen geplant. Zo ‘groeit’ het Eck Huis de komende 25 jaar terug. Veelal afgewerkt met materialen uit de regio, past het Eck Huis prachtig in de omgeving. Een blikvanger, maar evenals de andere woningen in de straat in jaren ’30- en modernistische stijl vormgegeven. De uitgegraven kelder is gematerialiseerd met Limburgse natuursteen.
Het huis is opgesteld met zoveel mogelijk nadruk op uitzicht. Zowel aan de achterzijde, waar veel glas in verwerkt is, als aan de voorzijde, waardoor ook het prachtige uitzicht op de kerk in het oog springt. De woning is deels met larikshout en deels met wit pleisterwerk afgewerkt. Het uitgangspunt is het gebruik van prefab houten elementen, een combinatie van Houtskeletbouw en CLT, natuurlijke en lokale materialen geleverd door leveranciers uit de directe omgeving.

Andere invalshoek

Eck Huis – snel, circulair en natuurlijk gebouwd
In vijf dagen gebouwd met prefab houten elementen: het Eck Huis in Gulpen verbaasde de buurt. Deze ecologische woning is opgetrokken uit houtskeletbouw met een CLT-vloer, afgewerkt met natuurlijke materialen tot in de verf aan toe.
De woning ligt in de helling, met een kelder in Limburgse natuursteen en een lichte opbouw van larikshout en wit pleisterwerk. Grote raampartijen kaderen het uitzicht op het heuvelland en de kerk. Het ontwerp verwijst naar de jaren ’30-stijl van de straat, maar is helemaal van nu. Circulair, lokaal en biobased.

“Het bouwen van deze woning bevestigde weer eens hoe voordelig het is om met natuurlijke materialen te werken”, vertelt Nicole Cloudt (Architect en bewoner).
Houtbouw heeft namelijk vele voordelen: “Het is een eenvoudig principe en het proces is veel korter. Waar een reguliere bouw rond de 12 maanden duurt, werden de elementen voor onze woning binnen 6 weken door de fabrikant opgeleverd. Bovendien hoef je als de constructie eenmaal staat ook niet te wachten tot beton, cement of stucwerk droog is. Je kunt meteen verder met het afwerken en inrichten.” 

“Voorbijgangers zagen tot hun verbazing dat er binnen vijf dagen een nieuw huis verrees in hun buurt’, beaamt Simon (opdrachtgever en bewoner).
“Als je het traditionele bouwtempo gewend bent, weet je inderdaad niet wat je ziet. Telkens als iemand zijn dagelijkse rondje met de hond maakte, was er weer een kamer of zelfs hele etage af.”